Postcodereeksen: welke regio hoort bij welke cijfers?

Aan de eerste cijfers van een postcode kun je al zien in welk deel van Nederland een adres ligt. De reeks begint bij 1000 in Amsterdam en eindigt bij 9999 in Groningen. Hieronder zie je welke reeks bij welke provincie hoort en waarom de indeling niet overal netjes doorloopt.

Hoe de reeksen in elkaar zitten

Een Nederlandse postcode bestaat uit vier cijfers en twee letters. Voor de regio zijn vooral die cijfers interessant. De eerste twee cijfers wijzen een regio aan, de laatste twee een plaats of een wijk binnen die regio. De letters verfijnen het daarna tot een straat of een deel daarvan.

Postcodes die met 10 beginnen liggen dus allemaal in en rond Amsterdam, en codes die met 97 beginnen in en rond de stad Groningen. Zo is 1012 een stukje Amsterdam-Centrum en ligt 9712 vlak bij het Groningse stadscentrum.

Bij de invoering in 1977 is het land grofweg van west naar noordoost genummerd. Lage cijfers vind je in Noord-Holland en Zuid-Holland, daarna klimmen de nummers via Utrecht, het zuiden en het oosten omhoog, tot de 9000-reeks in het noorden. Wie een paar reeksen kent, kan een postcode dus globaal op de kaart plaatsen zonder iets op te zoeken.

De reeks per provincie

In de tabel hieronder zie je per provincie welke postcodereeks er globaal bij hoort. Let op: de reeksen zijn indicatief. Ze lopen niet altijd netjes door en volgen geen strikte provinciegrenzen.

Twee dingen vallen meteen op. Flevoland, Gelderland en Drenthe hebben elk twee losse reeksen, en sommige reeksen overlappen elkaar of laten gaten vallen. Daarover hieronder meer. Een overzicht van alle provincies met hun plaatsen vind je op de provinciepagina's.

Van laag naar hoog door het land

De volgorde van de reeksen vertelt een klein verhaal over hoe het systeem in 1977 is opgezet. De nummering begint in Amsterdam, het drukste postgebied van het land, en werkt vandaaruit in grote slagen het land door. Wie de route volgt, ziet de kaart van Nederland als het ware oplichten van west naar noordoost:

1. 1000-2159: Noord-Holland, van Amsterdam via Haarlem tot in de kop.
2. 2160-3299: Zuid-Holland, met Den Haag rond de 2500 en Rotterdam rond de 3000.
3. 3380-3799: Utrecht en omgeving.
4. 4000-5799: het rivierengebied, Zeeland en Noord-Brabant.
5. 5800-7390: Limburg en Gelderland.
6. 7400-9299: Overijssel, Drenthe, Flevoland en Friesland.
7. 9300-9999: Groningen, met 9999 in het dorpje Stitswerd als hoogste van het land.

Grofweg geldt: hoe hoger het nummer, hoe noordoostelijker het adres. Het is geen wiskundige wet, maar als ezelsbruggetje werkt het verrassend goed. Hoor je een postcode beginnen met een 2, dan zit je vrijwel zeker in Zuid-Holland; begint hij met een 9, dan ben je in het noorden van het land.

Waarom de reeksen niet netjes doorlopen

Wie de tabel goed bekijkt, ziet rafelrandjes. Die hebben een logische oorzaak: de reeksen zijn in 1977 toegekend op basis van postale routes en sorteergebieden, niet op basis van provinciegrenzen.

Provincies met twee reeksen

Flevoland is het duidelijkste voorbeeld. Die provincie bestond in 1977 nog niet eens als provincie. Almere kreeg nummers in de 1300-reeks, aansluitend op de regio Amsterdam, terwijl Lelystad bij de 8200-reeks van de regio Zwolle werd ingedeeld. Gelderland heeft ook twee delen: het rivierengebied rond Tiel zit in de 4000-reeks, terwijl Arnhem, Nijmegen en de Achterhoek in de 6500-7390 vallen. En Drenthe is verdeeld over een reeks bij Overijssel en een reeks bij Groningen.

Gaten en grensgevallen

Tussen sommige reeksen zitten gaten, zoals tussen 3299 en 3380. Niet elke combinatie van vier cijfers is in gebruik: van de 9.000 mogelijke nummers zijn er 4.072 daadwerkelijk een postcodegebied. Daarnaast kan een sorteergebied net over een provinciegrens heen lopen, waardoor een enkel dorp een postcode heeft die "bij de buren" lijkt te horen.

Wat je in de praktijk aan de reeksen hebt

Voor de meeste mensen is dit aardige achtergrondkennis, maar er wordt ook serieus mee gewerkt.

Voor bedrijven

Bedrijven delen Nederland vaak in op begincijfers, omdat dat een kant-en-klare regionale indeling oplevert. Een paar voorbeelden:

• Bezorgdiensten en transporteurs knippen hun routes op in postcodegebieden per cijferreeks.
• Winkelketens en franchises bakenen verzorgingsgebieden af, bijvoorbeeld "alle postcodes van 9300 tot 9999" voor een vestiging in Groningen.
• Verzekeraars en energiebedrijven rekenen met postcodes om regio's te onderscheiden.
• Onderzoekers koppelen er cijfers aan; hoe dat zich verhoudt tot wijken en buurten lees je bij postcodegebieden, wijken en buurten.

Voor jou als consument

Zie je ergens een postcode staan, dan weet je meteen ongeveer waar in het land iemand zit. Een webshop met retouradres 5611? Eindhoven, dus Noord-Brabant. Een telefonische verkoper die "namens je regio" belt vanaf een 1000-nummer terwijl jij in Limburg woont? Dan weet je genoeg.

Zelf een postcode op de kaart zetten

Het ezelsbruggetje van de reeksen brengt je in de buurt, maar soms wil je het gewoon precies weten. Daar zijn twee handige manieren voor, afhankelijk van wat je zoekt.

Eén adres opzoeken

Via zoek de postcode bij een adres vind je de volledige postcode van elk adres, inclusief gemeente en provincie. Andersom kan ook: vul een postcode in en je ziet direct waar die ligt en welke straat erbij hoort.

Het hele land bekijken

Wil je liever het overzicht, bekijk dan de postcodekaart. Daar zie je alle 4.072 viercijferige gebieden ingetekend en wordt de logica van de reeksen in één oogopslag zichtbaar: de lage nummers in het westen, de hoge in het noordoosten, en de rafelranden waar de reeksen niet doorlopen. Meer weten over wat de afzonderlijke cijfers en letters doen? Dat staat in het artikel over de betekenis van de cijfers en letters in een postcode.