Hoeveel adressen horen bij een postcode?

Bij één volledige postcode horen maximaal ongeveer 25 adressen, en gemiddeld zijn het er zo'n 15 tot 20. Die kleine groepjes zijn geen toeval maar een bewuste ontwerpkeuze. Hieronder lees je waarom die grens bestaat en wanneer het anders uitpakt.

Het korte antwoord: maximaal ongeveer 25

Een volledige postcode bestaat uit vier cijfers en twee letters, zoals 1012 NP voor de Dam in Amsterdam. Die lettercombinatie staat voor een straat of een deel van een straat. Per combinatie geldt een praktische bovengrens: maximaal ongeveer 25 adressen.

In de praktijk zit een postcode daar meestal onder. Het gemiddelde ligt rond de 15 tot 20 adressen. Denk aan een rijtje woningen aan één kant van de straat, of een blok tussen twee zijstraten.

Belangrijk om te weten: het gaat om adressen, niet om woningen. Ook een kantoor, een winkel of een praktijk aan huis telt mee als adres. Een straat met veel bedrijfjes op de begane grond en appartementen erboven zit dus sneller aan de grens dan je op het eerste gezicht zou denken. En haalt een straat die grens, dan komt er simpelweg een extra lettercombinatie bij voor het volgende stuk.

Waarom die grens er is

De grens van ongeveer 25 adressen komt rechtstreeks uit het oorspronkelijke doel van de postcode: post automatisch sorteren en efficiënt bezorgen.

Sorteren tot op loopniveau

Een sorteermachine kan met de volledige postcode de post al ordenen tot op het niveau van een paar huizen. De bezorger krijgt de stapel dan vrijwel in loopvolgorde aangeleverd. Hoe kleiner de groep adressen per code, hoe minder er onderweg nog uitgezocht hoeft te worden.

Klein genoeg, maar niet te klein

Waarom dan niet één postcode per adres? Dat zou miljoenen codes opleveren en weinig extra opleveren, want het huisnummer doet dat laatste stukje al. Postcode plus huisnummer wijst samen precies één adres aan. Een groep van hooguit zo'n 25 adressen is de praktische middenweg: fijnmazig genoeg voor de sortering, grof genoeg om het aantal codes behapbaar te houden. Vandaar dat Nederland met ongeveer 460.000 volledige postcodes toekan; hoe dat totaal is opgebouwd lees je bij hoeveel postcodes Nederland telt.

Hoe een straat over postcodes wordt verdeeld

Een korte straat met twintig huizen past netjes in één postcode. Maar een lange straat wordt opgeknipt in meerdere stukken, elk met een eigen lettercombinatie. Dat opknippen gebeurt niet willekeurig; er gelden een paar vaste gewoonten:

• Even en oneven huisnummers krijgen vaak een eigen postcode. De twee kanten van een straat zijn voor een bezorger immers twee aparte loopjes.
• Lange straten worden in blokken geknipt, bijvoorbeeld per stuk tussen twee zijstraten.
• Een nieuw deel van een straat krijgt bij nieuwbouw gewoon een nieuwe lettercombinatie erbij.

Woon je op nummer 12, dan kan de overbuurman op nummer 11 dus een andere postcode hebben. Niet omdat hij in een andere buurt woont, maar omdat de oneven kant een eigen code heeft. Wat die letters verder betekenen, staat uitgelegd in het artikel over de betekenis van de cijfers en letters in een postcode.

Uitzonderingen: van één adres tot een vol blok

Het gemiddelde van 15 tot 20 verbergt flinke uitschieters. Aan beide kanten van de schaal kom je gevallen tegen die je niet zou verwachten. Een paar situaties waarin de aantallen duidelijk afwijken:

1. Eén postcode, één adres. Grote organisaties die veel post ontvangen, zoals een ziekenhuis of een hoofdkantoor, hebben vaak een eigen postcode.
2. Postbussen. Die hebben eigen postcodereeksen, los van de straten. Eén postbusnummer is één adres.
3. Flats en appartementencomplexen. Eén portiek kan tientallen adressen tellen. Zo'n complex wordt dan over meerdere postcodes verdeeld om onder de grens te blijven.
4. Buitengebied. Aan een lange polderweg in Drenthe of Zeeland kan één postcode gelden voor een handvol boerderijen die kilometers uit elkaar liggen.

De spreiding is dus groot. Van één adres in het uiterste geval tot ongeveer 25 aan de bovenkant. Kom je een postcode tegen die maar één adres lijkt te hebben, dan is dat dus geen fout in de data, maar meestal gewoon een grote ontvanger of een postbus.

Stad en platteland vergeleken

Het aantal adressen per postcode zegt vooral iets over hoe dicht de bebouwing is. Het maximum is overal hetzelfde, maar de afstand die zo'n groepje adressen beslaat verschilt enorm.

In de stad: vol tegen de grens

In het centrum van Amsterdam, in de gebieden 1011 en 1012, zitten postcodes vaak vol tegen de grens aan. Veel panden, veel verdiepingen, veel adressen op een paar meter straat. In de stad Groningen, bijvoorbeeld in het gebied 9712, zie je hetzelfde patroon: korte stukjes straat per postcode.

In het buitengebied: dezelfde groep, meer meters

Rijd twintig minuten de provincie in en het beeld kantelt. Daar dekt één postcode soms een hele weg. Voor de bezorging maakt dat niet uit. De groep adressen blijft klein, of die nu twintig meter of twee kilometer beslaat. Het systeem schaalt mee met de bebouwing, en juist daardoor werkt dezelfde zes tekens lange code overal in het land even goed.

Zelf bekijken welke adressen bij een postcode horen

Wil je het voor een specifieke postcode weten? Dan hoef je niet te gokken of huisnummers te tellen vanaf de straat. De officiële registratie is openbaar, en wij maken die per postcode doorzoekbaar.

Opzoeken per postcode

Ga naar de zoekfunctie en zoek het adres bij een postcode: je ziet meteen de straatnaam en alle huisnummers die onder die code vallen. Zo zie je in één oogopslag hoe groot het groepje adressen achter een code werkelijk is, of dat nu drie boerderijen zijn of een vol rijtje van 25.

Een adres controleren

Dat is handig bij het controleren van een adres dat je doorgekregen hebt, bijvoorbeeld als een huisnummer niet lijkt te bestaan op die postcode. Webshops en bezorgdiensten doen precies dezelfde controle met dezelfde brongegevens. Onze data komt uit de BAG van het Kadaster en wordt regelmatig bijgewerkt, dus ook nieuwbouwadressen vind je terug zodra de gemeente ze heeft geregistreerd.